การพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

ผู้วิจัย: นายกรไกร   ภูมิไสว

สถานที่ทำงาน: โรงเรียนวัดคงคาราม   สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาการวิจัย

          มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ในพระบรมราชูปถัมภ์ จัดตั้งขึ้นด้วยพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงมีพระราชปณิธานในการจัดการศึกษาให้กับประชาชนอย่างทั่วถึง เท่าเทียม และมีคุณภาพ ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุดในขณะนั้น เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา แก้ปัญหาการขาดแคลนครู ครูไม่ครบชั้น และครูสอนไม่ตรงสาขาวิชาเอก โดยเฉพาะโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล ด้วยพระอัจฉริยภาพและสายพระเนตรอันยาวไกล และพระราชปณิธานอันแน่วแน่ ตามพระปฐมบรมราชโองการของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเข้าพระทัยถึงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในยุคปัจจุบันอย่างถ่องแท้ ในปี พ.ศ. 2560 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารมูลนิธิทางไกลผ่านดาวเทียม ในพระบรมราชูปถัมภ์ชุดใหม่ และพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้พัฒนาต่อยอดการดำเนินงานให้ทันสมัย หากแต่ยังคงยึดถือแนวทางแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น การศึกษาต้องสร้างคนไทยให้มีคุณลักษณะสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ มีทัศนคติที่ดีและถูกต้อง มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงเข้มแข็ง มีอาชีพ มีงานทำ และเป็นพลเมืองดีมีระเบียบวินัย ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตทั้งสายสามัญและสายอาชีพ อันสอดคล้องกับสภาวการณ์การศึกษาของโลกให้กับประชาชนทุกกลุ่มทุกช่วงวัย

          สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 มีสถานศึกษาในสังกัดที่เข้าร่วมโครงการการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม จำนวน 59 แห่ง ได้สรุปผลการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 ปีการศึกษา 2561 จำแนกตามรายวิชาพบว่า โรงเรียนขนาดใหญ่มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุดในการสอบทุกวิชา วิชาภาษาไทยมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 52.32 วิชาภาษาอังกฤษมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 37.56 วิชาคณิตศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 37.13 และวิชาวิทยาศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 39.16 โรงเรียนขนาดเล็กมีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุดในทุกรายวิชา วิชาภาษาไทย มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 46.78 วิชาภาษาอังกฤษมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 29.16 วิชาคณิตศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 30.67 และวิชาวิทยาศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 32.71 จากผลผลทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน ของโรงเรียนขนาดเล็ก แสดงให้เห็นว่าโรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่ได้รับการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ยังมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละผลการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน ต่ำกว่าของโรงเรียนขนาดอื่น ๆ

                    ด้วยเหตุผลนี้ผู้วิจัย จึงพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพิจิตร เขต 2 เพื่อพัฒนาคุณภาพของผู้เรียนและยกระดับผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนต่อไป

 

วัตถุประสงค์การวิจัย

          1. เพื่อศึกษาความต้องการจำเป็นของการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

          2. เพื่อสร้างและพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียน ขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

          3. เพื่อตรวจสอบและยืนยันรูปแบบรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วม ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

          4. เพื่อศึกษาผลของการใช้รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียน ขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

 

วิธีดำเนินการวิจัย

แบบแผนการวิจัย

          งานวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed-Method) ระหว่างวิธีเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ ผู้วิจัยออกแบบการวิจัยแบบผสานวิธี (mixed methods research) มีการเก็บรวบรวมข้อมูลหลายวิธี และใช้ทั้งข้อมูลเชิงปริมาณ (quantitative data) และข้อมูลเชิงคุณภาพ (qualitative data)

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง

          1. กลุ่มตัวอย่าง ในการสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความต้องการจำเป็นของการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 ประกอบด้วยผู้บริหาร จำนวน 1 คน ครูที่รับผิดชอบหัวหน้างานวิชาการ จำนวน 1 คน และครูผู้สอน จำนวน 1 คน รวม 177 คน

         2. กลุ่มเป้าหมาย สัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ คือ ผู้บริหารสถานศึกษา หัวหน้างานวิชาการ และครูผู้สอน ในโรงเรียนที่มีความเป็นเลิศ (Best Practice) จำนวน 21 คน

          3. กลุ่มเป้าหมาย ในการประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) ร่างรูปแบบฯ ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน จำนวน 12 คน

          4. กลุ่มเป้าหมาย ตรวจสอบและเพื่อยืนยันความเหมาะสมของรูปแบบฯ โดยใช้เทคนิคการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ (Connoisseurship) ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 11 คน

          5. กลุ่มตัวอย่าง การนำรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมในโรงเรียน ขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 ทดลองใช้กับโรงเรียนวัดคงคาราม ตำบลบางคลาน อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล

           เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย
                    1. แบบสอบถาม ความคิดเห็นเกี่ยวกับความต้องการจำเป็นของการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2
                    2. แบบสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ โดยใช้เทคนิควิจัย EDFR (Ethnographic Delphi Future Research)

                    3. แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

                    4. รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

การเก็บรวบรวมข้อมูล

             การเก็บรวบรวมข้อมูลจากการวิจัยครั้งนี้ แบ่งตามประเภทของข้อมูลที่เก็บออกเป็น 5 ส่วน ได้แก่

                    1. การเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ความคิดเห็นเกี่ยวกับความต้องการจำเป็นของการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

                    2. วิเคราะห์องค์ประกอบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 โดยการใช้เทคนิควิจัย EDFR (Ethnographic Delphi Future Research) โดยสัมภาษณ์และเก็บข้อมูลจากผู้ทรงคุณวุฒิ

                    3. ประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) ร่างรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 จากผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน ในสถานศึกษาที่จัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมที่ประสบความสำเร็จ (Best Practice)

                    4. สัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ ตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2

                    5. การเก็บรวบรวมข้อมูลผลการพัฒนาคุณภาพของผู้เรียนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 จากการนำรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 ไปทดลองใช้

การวิเคราะห์ข้อมูล

           การวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล มีการดำเนินการ ดังนี้

                    1. วิเคราะห์ ความต้องการจำเป็นของการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก โดยใช้วิธี Modified Priority Needs Index (PNImodified)

                    2. วิเคราะห์องค์ประกอบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 โดยการใช้เทคนิควิจัย EDFR (Ethnographic Delphi Future Research) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าพิสัยระหว่างควอไทล์ ค่าฐานนิยมและค่ามัธยฐาน

                    3. พิจารณาความเหมาะสมของรูปแบบและคู่มือการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

                    4. คุณภาพของผู้เรียนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ และร้อยละ

 

สรุปผลการวิจัย

            ผลของการพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 พบว่า

          1. ความต้องการจำเป็นของการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก มีความต้องการจำเป็นสูงสุด คือ ด้านการบริหารการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม

          2. รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบหลัก คือ องค์ประกอบที่ 1 ด้านปัจจัยพื้นฐานการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม องค์ประกอบที่ 2 ด้านการบริหารการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม องค์ประกอบที่ 3 ด้านการจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียม องค์ประกอบที่ 4 ด้านคุณภาพผู้เรียน องค์ประกอบที่ 5 ด้านชุมชนและการมีส่วนร่วม และองค์ประกอบที่ 6 ด้านการนิเทศ ติดตามและประเมินผล

          3. รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 มีความเหมาะสม ร้อยละ 0.82 – 100

          4. ผลการใช้รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 2 ส่งผลให้ผู้เรียนมีผลผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตร ในระดับ 3 ขึ้นไป ร้อยละ 98.77 มีสมรรถนะสำคัญตามหลักสูตร และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตร ในระดับดีขึ้นไป ร้อยละ 100 มีทักษะการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียนตามหลักสูตร ในระดับดีขึ้นไป ร้อยละ 93.65 และมีคะแนนเฉลี่ยร้อยของผลการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน สูงกว่าระดับประเทศทุกรายวิชา

คุณชอบนวัตกรรมนี้แค่ไหน

กดดาวเพื่อให้คะแนน

ค่าเฉลี่ย 4.1 / 5. จำนวนคะแนน 31

ให้คะแนนเพื่อเป็นกำลังใจให้ผู้สร้างนวัตกรรม

Share on facebook
แชร์ไปยัง Facebook
Share on twitter
แชร์ไปยัง Twitter
Share on whatsapp
แชร์ไปยัง WhatsApp
Share on print
พิมพ์หน้านี้

แสดงความคิดเห็น